ChatGPT, Claude, Gemini ต่างกันยังไง แผนที่ AI 5 ชั้นฉบับมือใหม่

ใครที่กำลังอยากเริ่มใช้งาน AI อาจจะรู้สึกว่า เราควรเริ่มต้นจากตรงไหนดี ทำไมมันมีชื่อ AI เต็มไปหมดเลย แล้วควรเริ่มใช้ตัวไหนก่อน

ออกตัวก่อนเลยว่าบทความนี้ไม่เหมาะกับคนที่ติดตามข่าว AI เป็นประจำ หรือรู้เรื่องเทคโนโลยีเยอะๆ ที่เรียกว่าเป็น Tech Savvy บทความนี้เขียนสำหรับมือใหม่ที่อยากเริ่มใช้งาน AI

สาเหตุที่ผมอยากเล่าเรื่องนี้ เพราะผมมีเพื่อนหลายคนที่ทำธุรกิจและอยากเอา AI เข้ามาใช้ แต่พอหันซ้ายหันขวาก็เจอว่ามี ChatGPT มี GPT มี Codex มี OpenAI มี Claude แล้วยังมี Claude Code อีก ชื่อโผล่ขึ้นมาเต็มไปหมด สุดท้ายพอรู้สึกว่ามีตัวเลือกเยอะเกินไปก็เลยไม่ได้เริ่ม ปล่อยให้ AI เป็นเรื่องไกลตัว

ผมคิดว่า AI ทำให้ชีวิตเราดีขึ้นได้มากแล้ว ถ้าใครอยากมีชีวิตที่มีประสิทธิภาพมากขึ้น มีเวลามากขึ้น ก็ควรเริ่มเอามันเข้ามาอยู่ในชีวิตให้มากขึ้นครับ

AI ทุกค่ายแบ่งได้ 5 ชั้น

อยากให้เริ่มจากเข้าใจก่อนว่า AI หรือ Artificial Intelligence ผลิตโดยบริษัท บางทีเราเรียกว่าค่าย บางทีเรียกว่าเจ้านี้ เจ้านั้น และทุกค่ายแบ่งของที่ทำออกมาได้เป็น 5 ชั้น

ชั้นที่ 1: บริษัท

ชั้นบนสุดคือตัวบริษัท ต้องตั้งต้นจากตรงนี้ก่อน

ชั้นที่ 2: แชตแอป

แต่ละบริษัทจะทำสิ่งที่เรียกว่าแชตแอปออกมา คือหน้าเว็บหรือแอปในโทรศัพท์ที่เอาไว้ให้เราคุยกับ AI ได้

จริงๆ แล้ว AI มีมานานมากแล้ว แต่เพิ่งมาดังช่วงที่ ChatGPT ออกมา เพราะก่อนหน้านั้นเราคุยกับ AI ได้ไม่ง่ายขนาดนี้ มันไม่ได้พูดภาษาคน แต่หลังจาก ChatGPT ออกมา มันกลายเป็นเหมือนคนคนหนึ่งที่เราพูดคุยด้วยได้ ผมว่าชื่อ ChatGPT ตั้งได้ดีมาก เพราะชื่อก็บอกอยู่แล้วว่าเราแชตคุยกับเขาได้

เสริมอีกนิดเป็นเรื่องเทคนิค ไม่ต้องจำก็ได้ AI แบบแชตที่เราคุ้นเคย คนในวงการจะเรียกว่า Narrow AI คือ AI ที่ทำงานได้แคบๆ ส่วน AI แบบที่ทำได้ทุกอย่าง นึกถึงโดเรมอนหรือ Terminator จะเรียกว่า AGI หรือ Artificial General Intelligence ตัวที่แชตกับเราในภาษาเทคนิคเรียกว่า LLM ย่อมาจาก Large Language Model จำแค่คำว่า Language ก็พอ เพราะมันเก่งเรื่องภาษา

ชั้นที่ 3: สมองหรือโมเดล

แชตแอปต้องมีสมองที่ทำให้คุยกับคนได้เหมือนมนุษย์ สมองนี้บางทีเรียกว่าโมเดล ภาษากลางๆ คือ Large Language Model แต่ละบริษัทจะมีโมเดลหลายตัวและตั้งชื่อต่างกัน

ชั้นที่ 4: AI Agent

AI ที่เราคุยด้วยหรือตัวโมเดลที่ตอบเราเป็นภาษาได้ ลงมือทำงานไม่ได้ ถ้าเราใช้มันก็เหมือนมีที่ปรึกษา ช่วยคิด ช่วยวิเคราะห์ ให้ไอเดียได้ แต่ลงมือแทนเราไม่ได้

ชั้นที่พัฒนาต่อยอดขึ้นมาคือ AI Agent มี LLM เป็นสมองเหมือนกัน แต่มีมือมีเท้าด้วย ลงมือทำงานได้ Agent ก็คือตัวแทน มาทำงานแทนคนนั่นแหละ ในภาษาเทคนิคจะเรียกว่า CLI ย่อมาจาก Command Line Interface

ชั้นที่ 5: Personal Assistant

วันที่ผมอัดคลิปนี้ AI พัฒนามาถึงขั้นที่เป็นผู้ช่วยส่วนตัวแล้ว ลงมือทำงานได้ มีสมอง คิดเองได้ และพร้อมรันงานตลอด 24 ชั่วโมง สำหรับผม นี่คือชั้นที่มีคุณค่ากับมนุษย์มากที่สุดในวันนี้

สรุป 5 ชั้นให้จำไว้: บริษัท แชตแอป โมเดลหรือสมอง AI Agent และ Personal Assistant ครับ

ค่าย OpenAI

ชื่อที่คนส่วนใหญ่ต้องรู้จัก ไม่ว่าจะเป็นมือใหม่หรือใช้มานานแล้ว คือ ChatGPT ไล่ตาม 5 ชั้นได้แบบนี้

• บริษัท: OpenAI
• แชตแอป: ChatGPT แอปที่เปลี่ยนโลก
• สมอง: GPT ซึ่งมีมาก่อน ChatGPT นานแล้ว เมื่อก่อนโปรแกรมเมอร์ใช้กัน คนทั่วไปใช้ไม่ได้
• AI Agent: Codex ตัวที่เอาไว้สร้างแอป สร้างเว็บ สร้างเอกสาร เขียนไฟล์ หรือลงมือทำงานต่างๆ
• Personal Assistant: Dots เป็นผู้ช่วยส่วนตัวที่มีเสียง เราโทรหาเขาได้ บอกว่าช่วยเช็คเมลว่ามีลูกค้าเจ้าไหนอยากให้ส่งใบเสนอราคาบ้าง เขาก็ไปจัดการให้ ถ้าอยากใช้ Dots ต้อง Subscribe ChatGPT ตั้งแต่ 100 เหรียญต่อเดือนขึ้นไป

วันที่ผมอัดคลิปนี้ โมเดล GPT ไปถึงรุ่น 6.1 แล้ว เดี๋ยวก็จะมี 6.2, 6.3 หรือไป 7 เวลาเห็นข่าวว่ามีโมเดลใหม่ออกมา บอกว่าเก่งกว่าตัวนั้นตัวนี้ เก่งเรื่องเขียนโค้ด เก่งเรื่องวิเคราะห์ นั่นแหละคือสมองที่ออกใหม่เรื่อยๆ ออกกันเป็นรายเดือน รายสัปดาห์ แทบจะรายวัน

นอกจากตัวเลขรุ่น โมเดล GPT ยังแบ่งเป็นหลายตัวไล่จากความเก่ง คือ GPT Astra ที่เป็นเรือธง แล้วก็ GPT Sol, GPT Terra และ GPT Luna ตัวที่เก่งจะคิดซับซ้อนได้มากกว่า แต่ก็กินโทเคนเยอะ สมมติเราจ่าย 20 เหรียญต่อเดือน หรือใช้ฟรี แล้วไปใช้ตัวที่เก่งที่สุด ก็จะใช้ได้น้อยมาก ติดลิมิตเร็ว ส่วนตัวล่างๆ ใช้ได้เยอะกว่า มักเอาไว้ทำงานที่ง่ายกว่า

ค่ายนี้ยังทำโมเดลอื่นนอกจากภาษาด้วย สมัยก่อนมี DALL·E ทำรูป มี Sora ทำวิดีโอ ปัจจุบันโมเดลทำรูปเปลี่ยนมาใช้ชื่อ GPT Image ซึ่งก็พัฒนาต่อยอดมาจากสมอง GPT เหมือนกัน

ค่าย Anthropic

อีกค่ายที่โด่งดังคือ Claude ชื่อบริษัทอาจไม่คุ้นเพราะอ่านยาก

• บริษัท: Anthropic
• แชตแอป: Claude เข้าไปที่ Claude.ai แล้วพิมพ์คุยได้เหมือน ChatGPT
• สมอง: ไล่จากตัวเก่งไปตัวเล็ก มี Fable, Opus, Sonnet และ Haiku
• AI Agent: Claude Code
• Personal Assistant: Claude Duet ทำงานเหมือน Dots เป็น Agent ที่เราให้เป้าหมายแล้วเขาคิดเอง ไปจัดการทำงานจนจบ

พอตั้งชื่อว่า Claude Code หลายคนเข้าใจว่าเอาไว้เขียนโค้ดสำหรับโปรแกรมเมอร์ แต่จริงๆ ไม่ใช่ เขาอยู่ในชั้นพนักงาน ทำงานได้หมดเลย เช่น เขียนไฟล์เอกสาร สร้าง Google Sheets ตัดต่อวิดีโอ เพราะเขาใช้วิธีเขียนโค้ดเพื่อทำงานเหล่านั้น ตั้งชื่อแบบนี้เพื่อให้เข้าใจว่าเขาทำงานด้วยการเขียนโค้ด แต่ถ้าเราไม่ได้เป็นโปรแกรมเมอร์ก็ยังใช้เขาช่วยงานได้

ค่าย Google

จริงๆ บริษัทไม่ได้ชื่อ Google เพราะ Google เป็นเสิร์ชเอนจิน เป็นโปรดักต์หนึ่งของบริษัทที่ชื่อ Alphabet แต่เรารู้จักกันในชื่อ Google

• แชตแอป: Gemini ใครใช้ Android จะมีฝังมาในมือถือ
• สมอง: ขึ้นต้นด้วย Gemini แล้วตามด้วยแค่ Flash หรือ Pro ฟังชื่อก็พอรู้ว่า Pro เก่งกว่า ส่วน Flash เร็วและถูก แล้วต่อด้วยตัวเลขรุ่น ตัวใหม่ล่าสุดคือ Gemini 4 Argon ใช้ได้ในแอป Gemini สำหรับสมาชิก Google AI Pro และ Ultra ตั้งแต่ 13 ต.ค. 69
• AI Agent: Antigravity
• Personal Assistant: Gemini Spark เปิดตัวในงาน Google I/O เมื่อ 19 พ.ค. 69 รันบนคลาวด์ของ Google ทำงานต่อได้ 24 ชั่วโมงแม้ปิดมือถือปิดคอม ใช้ Antigravity เป็นตัวขับ ต่อกับ Gmail, Calendar, Drive, Docs และ Sheets ได้ หน้าเว็บของ Google บอกว่าเปิดให้สมาชิก Google AI Pro และ Ultra ในบางประเทศ

จุดเด่นของ Google คือมีโปรดักต์เยอะมาก แค่เรื่อง AI ก็มี Google Flow สำหรับงานวิดีโอ มี NotebookLM สำหรับสรุปข้อมูล ทำพรีเซนเทชัน เวลา Subscribe Google จะบันเดิลโปรดักต์อื่นมาให้ด้วย ได้พื้นที่ Google Drive เพิ่ม ได้ Gmail ที่ใช้ชื่อบริษัท รู้สึกคุ้ม ขณะที่ค่ายอื่นได้แค่ตัว AI

สรุปเป็นตารางในหัว

• แชตแอป: ChatGPT · Claude · Gemini
• สมอง: GPT · Fable/Opus/Sonnet/Haiku · Gemini (ล่าสุด Gemini 4 Argon)
• AI Agent: Codex · Claude Code · Antigravity
• Personal Assistant: Dots · Claude Duet · Gemini Spark

เห็นไหมว่าจริงๆ ไม่มีอะไรเลย แบ่งเป็นค่าย และแต่ละค่ายก็มี 5 ชั้นไล่ลงมา

มือใหม่ควรเริ่มใช้ AI ยังไง

เริ่มง่ายๆ จากคุยกับแอปแชตก่อน จะเป็น ChatGPT, Claude หรือ Gemini ก็ได้ แต่ควรตั้งเป้าว่าจะพัฒนาตัวเองไปใช้ AI ในระดับ AI Agent ที่เป็นพนักงานทำงานแทนเรา แล้วไปให้ถึงระดับ Personal Assistant ที่เราให้เป้าหมายแล้วเขาไปจัดการให้ครบถ้วน

ทิศทางคือ เริ่มจากคุยแชต พอคุ้นแล้วหาวิธีใช้ AI Agent แล้วพัฒนาตัวเองจนจ่ายเงินได้เยอะขึ้น เราจะจ่ายเงินเยอะขึ้นได้ก็ต่อเมื่อมีงานให้เขาทำเยอะขึ้น พอมีงานเยอะขึ้นมันก็คุ้ม พอคุ้มเราก็จ่ายเพิ่มได้ และได้ใช้ Personal Assistant ของแต่ละค่าย

Personal Assistant คือเทรนด์ตอนนี้

ชั้นที่ 5 คือเทรนด์ ณ วันที่ผมอัดคลิป ค่าย OpenAI มี Dots ค่าย Claude มี Claude Duet นอกจาก 3 ค่ายนี้ ค่ายอื่นอย่าง Meta เจ้าของ Facebook ก็มีครบทั้งแชตแอป สมอง และ Agent และตอนนี้มี Personal Assistant ชื่อ Muse ออกมาแล้ว แต่คนไทยยังไม่มีโอกาสได้ใช้ ส่วน Grok ของค่าย X หรือ Elon Musk ก็ออก Grok Bot ที่เป็น Personal Assistant ออกมาเช่นเดียวกัน

ทางเลือก Open Source: OpenClaw และ Hermes

Open Source คือมีคนเขียนโค้ดชุดหนึ่งแล้วเอาไปฝากไว้ในที่สาธารณะ ใครอยากเอาไปรันเป็นของตัวเองก็ได้ มีคนทำ Open Source ที่เป็น AI Agent แบบ Personal Assistant ด้วย ชื่อที่คุ้นกันคือ OpenClaw และ Hermes จริงๆ มีเยอะแยะมาก เพราะพอเป็น Open Source ใครจะเอาไปทำเป็นชื่อตัวเองก็ได้ ผมจะทำเป็น "ปอนด์ Claw" ก็ยังได้เลย

กำแพงของมือใหม่: Terminal และเซิร์ฟเวอร์

คนที่เริ่มจากแชต ถ้าอยากไปใช้ AI Agent หรือ Personal Assistant จะเจอกำแพงอยู่

AI Agent ทำงานสร้างของได้ดีมาก แต่โดยปกติมันรันอยู่บนสิ่งที่เรียกว่า Terminal คนกว่า 95% ไม่รู้ว่ามี Terminal อยู่ในคอมพิวเตอร์ เปิดขึ้นมาจะเจอหน้าจอดำๆ เอาไว้พิมพ์โค้ดสั่งงาน ทุกอย่างที่เราทำบนคอม Terminal ทำได้เหมือนกันหมด เพียงแต่ต้องพิมพ์โค้ด

วิธีที่คนทั่วไปคุ้นเคยคือดับเบิลคลิกไอคอนแล้วโปรแกรมก็เปิดขึ้นมา แบบนี้เรียกว่า GUI หรือ Graphic User Interface ส่วน Terminal ทำงานแบบ CLI คือพิมพ์โค้ดเป็นบรรทัด ซึ่งโปรแกรมเมอร์ถนัด

AI Agent ที่รันบน Terminal ในคอมเรา ถ้าเราปิดคอม เขาก็หยุดทำงาน ถ้าอยากให้เขารันได้ 24 ชั่วโมง เป็น Personal Assistant ได้ เราต้องรู้วิธีซื้อเซิร์ฟเวอร์ เซ็ตอัป แล้วย้าย Agent จากคอมขึ้นไปรันบนคลาวด์

ข้อจำกัดของ Personal Assistant ค่ายใหญ่

Dots, Claude Duet, Muse หรือ Grok Bot รันบนคลาวด์ 24 ชั่วโมงจริง แต่มีข้อจำกัด

• ไม่มีเซิร์ฟเวอร์ให้สร้างของได้มากมาย มีแค่ Workspace เล็กๆ ให้ลงมือทำงาน เขียนไฟล์ อ่านโน่นติดต่อนี่ได้ แต่สร้างเว็บไซต์ไม่ได้
• ผูกกับค่ายตัวเอง สมมติเราจ่ายฝั่ง GPT อยู่เพราะมันสร้างรูปได้ แต่อยากใช้สมองของ Claude ก็ทำไม่ได้ ใช้ Dots ก็ถูกบังคับให้ใช้สมองของ GPT

สำหรับผม วิธีใช้ Personal Assistant ที่เป็นประโยชน์และครอบคลุมทุกงานจริงๆ คือ Agent ที่รันอยู่บนเซิร์ฟเวอร์จริงๆ ซึ่งใช้พวก Open Source ได้ เช่น ซื้อเซิร์ฟเวอร์แล้วเอา OpenClaw ไปรัน มันจะทำงานได้ทุกอย่าง สร้างเว็บได้ รัน 24 ชั่วโมง สั่งบิวด์โปรแกรมได้ ให้โปรแกรมรันอัตโนมัติได้

OpenClaw กับ Hermes ดีไหม

OpenClaw เป็นตัวที่ออกมาแรกๆ ผมเคยลองใช้ แต่ห่วยมาก ทำงานพลาดเยอะ เจ๊งเยอะ ต่อมามี Hermes ที่เก่งกว่า คนสายเทคนิคหน่อยจะใช้ Hermes กัน

ข้อเสียคือทั้งคู่เทคนิคมาก ตั้งค่ายากมาก และมักใช้งานผ่านแอปแชตอย่าง Telegram พอไปต่อกับโปรแกรมอีกตัวแบบนี้ ค่ายใหญ่ก็มักบล็อกไม่ให้เชื่อมกับ Subscription เราเลยต้องใช้งานผ่านสิ่งที่เรียกว่า API

Subscription กับ API ต่างกันยังไง

ปกติเราเริ่มใช้ AI แบบฟรี คุยเยอะจนติดลิมิต หรืออยากใช้อะไรมากกว่าแค่คุย ก็ไปจ่ายเดือนละ 20 เหรียญ แต่ก็ยังมีลิมิตอยู่ดี เหมือนบุฟเฟ่ต์ที่บอกว่ามีของให้เท่านี้ กินได้ภายในเท่านี้ นี่คือการใช้ AI แบบ Subscription

อีกแบบคือ API คือเรียกใช้โมเดลของเขาแบบใช้เท่าไหร่จ่ายเท่านั้น คิดเงินเป็น Token เหมือนสั่งหนึ่งจานก็จ่ายหนึ่งจาน

เวลาทำงานเราอยากได้แบบ Subscription เพราะรู้แน่ว่าจ่ายเท่านี้ ส่วน API ถ้าใช้น้อยจริงๆ อาจประหยัดกว่า แต่โดยทั่วไปมักใช้เกินและแพงกว่า อย่างผมใช้ Claude เป็นประจำ จ่ายเดือนละ 100 เหรียญ ถ้าไปใช้ผ่าน API เทียบกับปริมาณที่ผมใช้ น่าจะต้องจ่ายเป็นหมื่นเหรียญต่อเดือน คุมค่าใช้จ่ายไม่ได้ นี่คือปัญหาของการใช้ Open Source วันนี้ ChatGPT อาจจะยังอนุญาตให้ต่อได้ แต่ Claude ไม่ให้แน่ๆ แล้ว

ผมเลยสร้าง Newton ขึ้นมา

เพราะทางเลือกเหล่านี้มีข้อเสีย มีความยาก ติดตั้งยุ่งยาก ต่อกับ Subscription ไม่ได้ ต้องเปิดคอมทิ้งไว้ ผมเลยสร้าง AI Agent ของตัวเองขึ้นมา เป็นทั้ง Agent และ Personal Assistant ที่รันงานได้ 24 ชั่วโมง ชื่อ Newton ผมใช้เขารันงานทุกอย่างให้กับธุรกิจมาพักหนึ่งแล้ว

Newton อยู่ในชั้นใกล้ๆ กับ Dots หรือ Claude Duet แต่ต่างกันตรงนี้

• มีเซิร์ฟเวอร์ของตัวเอง สร้างเว็บที่คนอื่นเข้ามาได้ สร้างเว็บแอปหรือโปรแกรมที่คนอื่นเข้ามาใช้หรือเข้ามาซื้อได้
• รัน 24 ชั่วโมง อยู่บนคลาวด์ ไม่ต้องเปิดคอมทิ้งไว้ ปิดคอมปิดโปรแกรมไปเลย งานที่ตั้งให้รันซ้ำๆ ก็ยังเดิน
• ต่อ Subscription ของค่ายใหญ่ได้ ทั้ง Claude, ChatGPT/Codex และ Antigravity ใช้แบบบุฟเฟ่ต์
• ติดตั้งง่าย ไม่เทคนิค สมัครใช้งาน เชื่อมต่อ แล้วเริ่มสั่งงานได้เลย มีคลิปสอนเชื่อมต่อแต่ละค่ายให้
• มือใหม่ก็เริ่มได้ มีปุ่มใหญ่ๆ ให้กด แล้ว Newton จะสัมภาษณ์ว่าเราทำธุรกิจอะไร เพื่อช่วยออกแบบระบบอัตโนมัติตัวแรกให้เห็นผลเร็ว
• สั่งงานผ่านมือถือได้ แท็บเล็ต หรืออุปกรณ์ไหนก็ได้

ทำมาสำหรับสายธุรกิจโดยเฉพาะ ใครสนใจก็ลองใช้กันดูได้ครับ

ปิดท้าย

ผมหวังว่าที่เล่าให้ฟังจะทำให้เข้าใจพื้นฐานของ AI มากขึ้น ไม่สับสนกับชื่อต่างๆ และรู้ว่าวันนี้ไม่ว่าเราจะอยู่ตรงไหน ควรศึกษาต่อไปในทิศทางไหนครับ